حركات اعراب و بناى آن پرداخت . ابو الاسود مردى زيرك و خوش‌فهم بود و براثر راهنمايىهائى كه از سوى حضرت مولا على عليه السّلام به وى شد به تأليف نحو اقدام كرد و هرگاه تدوين قاعده‌اى بر او مشكل مىشد به حضرت مراجعه مىكرد و به حلّ اشكال مىپرداخت و در پى امريه مولا على عليه السّلام به ترتيب و تركيب پاره‌اى از تركيبات اقدام كرد و آنها را به عرض حضرت مولا على عليه السّلام رسانيد . حضرت آنها را پسنديد و فرمود : « نعم ما نحوت : چه نيكو آهنگى براى خودت به كار بستى ؛ پس از آن آيندگان سخن مولا را به فال نيك گرفتند و اين علم را نحو ناميدند . شاگردان ابو الاسود پس از او به افزايش قواعد ديگر اقدام كردند تا قواعد نحو را در ضمن چهار مجلد تدوين كردند و ازآن‌پس كه اين علم در اختيار خليل قرار گرفت مجلدات آن افزايش بيشترى پيدا كرد و آنگاه كه نوبت به سيبويه رسيد علم نحو به كمال خود رسيد و پس از سيبويه كسى همتاى او نيامد . مؤلف گويد : در كتابهاى تراجم نحويها راجع به اينكه چه كسى شنيد كه قارى آيهء « . . . أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ . . . » ( توبه / 3 ) را به جرّ رسوله مىخواند ، اختلاف است و از آنچه طبرى نقل كرده پيداست كه لفظ « نحو » نخست از بيان رسول خدا ( ص ) استفاده شده است نه از بيان حضرت مولا على عليه السّلام . شيخ محمد بن اسحاق بن محمد حموى كه از علماى اصحاب ما مىباشد در كتاب منهج الفاضلين « 1 » كه به پارسى در امامت تأليف كرده است چنين مىنويسد : واضع و

--> ( 1 ) - منهج الفاضلين فى معرفة ائمة الكاملين كتاب مبسوطى است به پارسى از آثار شيخ محمد بن اسحاق بن محمد حموى معروف به فاضل الدّين ابهرى است ، و از آنجا كه لقبش فاضل الدّين بوده است ، اين كتاب را منهج الفاضلين ناميده است . در باب دوم اين كتاب ، حقيقت اماميه را ثابت كرده و براهين عقليه و نقليه براى امامت حضرت على و ائمهء طاهرين آورده است و سال تأليف آن سال 937 هجرى است ، و ماده تاريخ آن را چنين سروده است : سال تأليف اين كتاب كريم * « منهج مذهب امامى » شد اين كتاب را به نام شاه‌تهماسب صفوى تأليف كرده است و قصيده‌اى در مدح او سروده و تخلص او فاضل است ( الذريعة ، ج 23 ، ص 112 ) - م .